مقدمه : كم كاري مادرزادي غده تيروئيد به صورت تك‌گير و يا به صورت ارثي همراه يا بدون گواتر ديده مي‌شود. در موارد شديد علائم طي چند هفته اول زندگي ظاهر مي‌شود و در موارد خفيف علائم ماه‌ها پس از تولد تظاهر مي‌گردد. هورمون‌هاي تيروئيد در عملكرد بيولوژيك همه اعضاي بدن اثر مي‌گذارد و در صورتي كه به علت عدم تشخيص، درمان به هنگام انجام نشود، رشد جسمي و ذهني مختل مي‌گردد.

به علت اهميت تشخيص و درمان به موقع در پيشگيري از عوارض اين بيماري در بسياري از مراكز بهداشتي جهان، كليه نوزادان در آغاز تولد براي تشخيص اين بيماري بررسي مي‌گردند. در ايران متأسفانه هنوز اين كار متداول نمي‌باشد.

براي تفسير آزمون‌هاي عملكرد تيروئيد در نوزادان بايد عوامل مختلفي مانند سن آبستني، سن نوزاد و وزن نوزاد بعد از تولد و بيماري نوزاد در نظر گرفته شود. هنگام تولد، ترشح TSH به طور ناگهاني به علت استرس، سرما و بستن بند ناف افزايش مي‌يابد (TSH surge)، به طوري كه نيم ساعت پس از تولد غلظت آن به units/ml 70 مي‌رسد. غلظت TSH به تدريج كاهش مي‌يابد و دو روز پس از تولد به كمتر از units/ml 10 مي‌رسد.

به دنبال TSH surge هورمون T3 در حدود 4 ساعت پس از تولد به حدود 300 نانوگرم در دسي ليتر افزايش مي‌يابد. بيشترين قسمت T3 به T4 حاصل مي‌گردد. با توجه به تغييرات فوق، بهترين زمان غربالگري پس از روز دوم مي‌باشد. در نوزادان نارس، T3 و T4 كمتر و TSH surge نيز كمتر مي‌باشد و به دنبال آن افزايش T3 و T4 آهسته‌تر صورت مي‌گيرد. بنابراين براي تفسير آزمون‌هاي تيروئيد در يك نوزاد از زمان انجام آزمايش و وزن نوزاد و سن حاملگي آن بايد اطلاع داشته باشيم.

سؤالي كه مطرح مي‌شود اين است كه آيا تعويض خون هم مي‌تواند در نتايج آزمون‌هاي عملكرد تيروئيد تأثيرگذار باشد؟ مورادي وجود دارد كه به علت ناسازگاري‌هاي خوني (ABO يا RH)، كمبود آنزيم گلوكز-6-فسفات دهيدروژناز (G6PD) يا به علل نامعلوم، بيلي‌روبين به حدي مي‌رسد كه تعويض خون در نوزاد انجام مي‌شود و در روزهاي آينده براي غربالگري روتين يا به علت علائم مشكوك به هيپوتيروئيدي نياز به بررسي عملكرد غده تيروئيد مي‌باشيم.

تاكنون در مورد تأثير تعويض خون بر نتايج آزمون‌هاي عملكرد تيروئيد، مطالعات بسيار محدودي انجام شده است. در يك مطالعه عملكرد تيروئيد در نوزاداني كه به علت زردي همولتيك تعويض خون شده‌اند مورد بررسي قرار گرفته و نشان داده شده است كه در حين تعويض خون و بلافاصله پس از آن به صورت مشخص هورمون‌هاي تيروئيد كاهش يافته است ولي در اين تحقيق پيگيري بيشتر نشده است كه در چه زماني هورمون‌هاي تيروئيد به حد طبيعي باز مي‌گردند.

با توجه به اهميت تشخيص كم كاري غده تيروئيد در نوزادان و با توجه به اينكه در مورد تأثير تعويض خون بر عملكرد غده تيروئيد مطالعة جامعي انجام نشده است، در اين مطالعه عملكرد تيروئيد در نوزادان قبل و بعد از تعويض خون و هفت روز پس از تعويض خون (با توجه به مطالعات قبلي براي ارزيابي زمان طبيعي شدن آزمون‌هاي عملكرد تيروئيد نوزاد، فاصله يك هفته مناسب است) مورد بررسي قرار گرفت.


نتايج: نتايج اين تحقيق مشخص نمود كه T4  و TSH بعد از تعويض خون بطور مشخص كاهش پيدا مي‌كند ولي پس از هفت روز به اندازه قبل از تعويض خون مي‌رسد ولي در مورد T3 نه تنها تغييري در اندازة آن پس از تعويض خون ايجاد نمي‌شود بلكه T3 هفت روز بعد، بالاتر از T3 قبل از تعويض خون مي‌باشد.